نویسنده : دکتر Shashank Joshi
در ماه گذشته در کلینیک خود در بمبئی، با پسر ۱۳ ساله‌ای ملاقات کردم که مبتلا به دیابت نوع ۲، کبد چرب و شاخص توده بدنی۳۲ بود. مادرش به من گفت: «دکتر، او تقریباً اصلاً غذای خانگی نمی‌خورد؛ فقط چیپس، فست‌فود، بیسکویت و نوشابه مصرف می‌کند.» من به مدت ۳۵ سال با دیابت به عنوان یک بیماری بزرگسالان برخورد کرده‌ام، اما امروز آن را به عنوان بیماریِ عادت‌های شکل‌گرفته در دوران کودکی درمان می‌کنم. آن کودک یک استثنا نیست؛ او یک هشدار زودهنگام است.
امسال به مناسبت روز جهانی غذا، جهان موضوع قدرتمندی را انتخاب کرده است: «امروز نوآوری کن، فردا تغذیه کن.» هدف اصلی، بهره‌گیری از علم، فناوری، داده‌ها و دانش سنتی برای ساخت سیستم‌های کشاورزی-غذایی تاب‌آور و پایدار و مبارزه با گرسنگی جهانی است. این عنوان به‌موقع انتخاب شده است. اما من به عنوان پزشکی که پایان زنجیره غذایی را در قالب دیابت و چاقی می‌بیند، می‌خواهم جمله‌ای اضافه کنم: ما نمی‌توانیم فردا را تغذیه کنیم اگر امروز در کلاس‌های درس خود نوآوری نکنیم.
وداها (کتب مقدس هند) ۳۰۰۰ سال پیش به این موضوع پاسخ داده بودند: «غذا کهن‌ترینِ چیزی است که خلق شده است؛ از این رو، آن را داروی همگان می‌نامند.» — از اوپانیشاد تایتیریا. و بعدها: «وقتی غذا خالص باشد، ذهن خالص می‌شود» — از اوپانیشاد چاندوگیا.
اکنون علم مدرن در حال رسیدن به این دانش سنتی است. این دقیقاً همان چیزی است که روز جهانی غذای امسال می‌طلبد: ترکیب علم، فناوری و سنت. اما اعداد باید ما را نگران کنند. مطالعه ICMR-INDIABتخمین می‌زند که اکنون ۱۰۱ میلیون نفر در هند با دیابت و ۱۳۶ میلیون نفر با پیش‌دیابت زندگی می‌کنند. بررسی ملی سلامت خانواده نشان می‌دهد از هر چهار کودک ۵ تا ۹ ساله، یک نفر دارای اضافه وزن است. بیش از نیمی از آنچه نوجوانان شهری مصرف می‌کنند، غذاهای فوق‌فرآوری‌شده است و ۷۰٪ از بیماری‌های غیرواگیر بزرگسالان، ریشه در عادت‌های شکل‌گرفته پیش از ۱۵ سالگی دارند.
ما زمانی نگران نبودِ غذای کافی برای کودکان بودیم؛ اما اکنون با یک «بار مضاعف» روبرو هستیم: ما باید هم با گرسنگی و هم با «گرسنگی پنهان» (ناشی از مصرف بیش از حدِ غذاهای اشتباه در سنین پایین) مبارزه کنیم. نوآوری باید از اینجا شروع شود؛ نه فقط در آزمایشگاه‌ها و مزارع، بلکه در مدارس. یک کودک بین ۵ تا ۱۵ سالگی، تقریباً ۸۰۰۰ ساعت را در مدرسه می‌گذراند؛ بیشتر از زمانی که با پزشک، در زمین بازی یا حتی پشت میز ناهارخوری خانواده سپری می‌کند.
در این ساعت‌هاست که ذائقه شکل می‌گیرد، چشایی برنامه‌ریزی می‌شود و مغز یاد می‌گیرد غذای «نرمال» چگونه است. با این حال، سیستم آموزشی ما، حتی پس از تمرکز ستودنیِ سیاست آموزشی جدید (NEP 2020) بر سواد پایه، هنوز زیربنایی برای «سلامت و رفاه» ندارد.
در چهار دهه درمان بیماری‌های متابولیک، من به این باور رسیده‌ام که پنج عادت ساده در مدرسه، سلامت پنجاه سال آینده را پیش‌بینی می‌کنند. این‌ها نمونه‌ای عالی از اجرای موضوع امسال هستند: استفاده همزمان از علم، داده‌ها و خرد سنتی.
اول، عادت صبحانه: داده‌ها نشان می‌دهد تقریباً یک‌سوم کودکان شهری در هند صبحانه را حذف می‌کنند. علم ثابت کرده کودک بدون صبحانه، ۴۰٪ بیشتر در معرض اضافه وزن است و در تمرکز و ریاضیات عملکرد ضعیفی دارد. راهکار ما در خرد سنتی است: مصرف غذاهای محلی و فصلی مثل راگی(ارزن سیاه)، بادام‌زمینی یا تخم‌مرغ.
دوم، عادت نوشیدن آب: فناوری نشان می‌دهد مصرف نوشابه‌های شیرین در میان نوجوانان هند با بیش از ۳۰۰٪ رشد در یک دهه، سریع‌ترین رشد را داشته است. نوآوری در اینجا یک نوشابه جدید نیست، بلکه یک سیاست است: ایجاد ایستگاه‌های آب آشامیدنی ایمن و ایجاد «مناطق بدون نوشابه شیرین» در مدارس.
سوم، عادت مصرف غلات سنتی و میوه: این جایی است که سنت، خودِ نوآوری است. غلات سنتی (مثل کینوا یا ارزن) دارای شاخص گلیسمی پایین، فیبر بالا و در برابر تغییرات اقلیمی مقاوم هستند. اگر بتوانیم «دوشنبه‌های غلات سنتی» را به یک امر مطلوب تبدیل کنیم، هم سلامت و هم تاب‌آوری را می‌سازیم.
چهارم، عادت تحرک: طبق گزارش لنست، تنها ۱۸٪ از نوجوانان هند به استاندارد ۶۰ دقیقه فعالیت روزانه می‌رسند. ما به تدریج زنگ‌های ورزش را با کلاس‌های تقویتی ریاضی جایگزین کرده‌ایم؛ ما در حال ساختن مغزهای تیزتر اما بدن‌های بیمارتر هستیم.
پنجم، عادت خواب: علم نشان می‌دهد میانگین خواب نوجوانان ۱۲ تا ۱۵ ساله اکنون ۶.۵ ساعت است، در حالی که به ۸ تا ۹ ساعت نیاز دارند. کم‌خوابی باعث افزایش هورمون گرسنگی (گریلین) و ایجاد مقاومت به انسولین می‌شود. قانون «خاموشی چراغ‌ها در ساعت ۱۰ شب» بسیار قدرتمندتر از هر مکمل ویتامینی است.
همان‌طور که حکیمان ما می‌گفتند: «وضعیت ذهن، بازتابِ نوع غذاست». علم امروز نیز می‌گوید: رابطه مستقیمی بین گوارش، مغز و رفتار وجود دارد.
هیچ‌کدام از این‌ها نیازمند درس جدیدی نیست، بلکه نیازمند یک «لنز جدید» است: لنز نوآوری. هفت راهکار کم‌هزینه و نوآورانه می‌تواند مدارس را متحول کند: جشن تولد با میوه به جای شکلات؛ پنج دقیقه تمرکز بر غذا قبل از ناهار؛ آموزش خواندن برچسب مواد غذایی به کودکان با استفاده از اپلیکیشن‌ها؛ ایجاد باغچه ای کوچک در مدرسه؛ کارگاه‌های ماهانه برای والدین؛ ساعت بازی ایمن و گزارش سلامت سالانه در کنار کارنامه تحصیلی.
از نظر اقتصادی نیز اقدام در این زمینه ضروری است. تحقیقات نشان می‌دهد بار اقتصادی مستقیم دیابت تا سال ۲۰۳۳ از ۹۰ میلیارد دلار فراتر خواهد رفت. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، هر یک روپیه که در سلامت و تغذیه مدارس سرمایه‌گذاری شود، ۱۶ روپیه در هزینه‌های درمانی و بهره‌وری بازمی‌گرداند. این یک کار خیریه نیست، بلکه یک استراتژی برای ساخت کشوری تاب‌آور است.
برخی استدلال می‌کنند که رژیم غذایی یک موضوع خانوادگی است، نه مدرسه‌ای. اما در واقعیت، این موضوع به هر دو مرتبط است. کودک نمی‌تواند در برابر تنقلات مقاومت کند اگر بوفه مدرسه آن‌ها را بفروشد و محیط پیرامون او علیه او باشد. ما به مثلث «مدرسه، خانواده و جامعه» نیاز داریم.
توصیه من به عنوان یک پزشک به هر مدرسه‌ای ساده است: «فقط دانش‌آموز ممتاز نسازید؛ بلکه شهروندانی تربیت کنید که نسبت به غذای خود آگاهی و مسئولیت‌پذیری داشته باشند»، کودکی که بتواند با استفاده از داده‌ها برچسب مواد غذایی را بخواند، با دانش سنتی یک وعده غلات سنتی بپزد، از تکنولوژی هوشمندانه استفاده کند، ۶۰ دقیقه بازی کند و هشت ساعت بخوابد، هرگز در ۱۳ سالگی نیازی به پزشک متخصص غدد نخواهد داشت.
او در پایان گفت: «حکیمان باستان این را می‌دانستند و اکنون علم مدرن نیز آن را اثبات کرده است. بیایید در این روز جهانی غذا، این دو دانش را در کلاس‌های درس با هم تلفیق کنیم. زمانِ میان‌وعده، صرفاً وقفه‌ی یادگیری نیست؛ بلکه دقیقاً همان جایی است که یادگیریِ مهارت‌های زندگی و تغذیه‌ی آینده آغاز می‌شود.»
منبع:
https://indianexpress.com/article/explained/expert-explains-diabetes-disease-childhood-habits-10923661/